AI-capaciteit meten
VS · EU · Azië — een MeasureEverything.io meet-tracker
Momentopname: medio 2026

Wie beheerst de AI? Tokens, datacenters, compute en kapitaal — gemeten.

Uitwerking van de meet-oproep uit AI Report (Klöpping & Hage): maak de AI-machtsverhouding meetbaar met tokenverbruik als indicator. De waarschuwing is de LNG/aardgas-analogie — zonder eigen tokens en rekenkracht importeert Europa zijn AI-capaciteit, inclusief de afhankelijkheid die daarbij hoort.

Deze tracker vergelijkt de drie machtsblokken over vier indicatorfamilies. De cijfers zijn een geverifieerde momentopname; de tokensectie kun je live verversen via de OpenRouter-API.

Verenigde Staten Europa (EU + VK) Azië (vooral China) Overig

1 · Tokenverbruik per regio snapshot

De kernindicator uit de podcast. De absolute volumes zijn overweldigend Amerikaans, maar op de open marktplaats OpenRouter heeft China het ontwikkelaarsverkeer overgenomen. Europa is hier marginaal.

3,2 quadr.
Google — tokens per maand (alle diensten)
was 9,7 bln in 2024 · ×6,7 in een jaar
15 mld/min
OpenAI API — tokens per minuut
was ~6 mld/min in okt 2025
~900 mln
ChatGPT — wekelijkse gebruikers
feb 2026
>45%
Chinese modellen — aandeel OpenRouter-verkeer
was ~1,2% in okt 2024

Token-aandeel per regio op OpenRouter indicatieve snapshot

Blokaandeel van het ontwikkelaarsverkeer (sterk wisselend per week). VS = OpenAI, Anthropic, Google, Meta, xAI e.a.; Azië = DeepSeek, Qwen, Kimi, GLM, MiniMax, Xiaomi e.a.; EU = vrijwel uitsluitend Mistral.

Grootste losse aanbieders op OpenRouter — weekvolume (peil ~28 mei 2026)

Geverifieerde weekvolumes van de grootste individuele Amerikaanse modelmakers. Chinese modellen leiden als blok (>45% van al het verkeer; zie de regio-grafiek hierboven); Mistral (EU) is marginaal. Let op: tokens zijn tussen aanbieders niet exact vergelijkbaar (elke aanbieder telt met zijn eigen tokenizer).

Wekelijkse historie — OpenRouter tokenaandeel per regio

Wekelijks vastgelegde meting (opgeslagen als data/history.json in de repo, automatisch aangevuld door een geplande taak). Zo zie je de trend in plaats van één momentopname.

Historie laden…

🔄 Live verversen via OpenRouter

Op de live site verloopt de verversing via een server-side proxy (Cloudflare Pages Function) — geen key nodig in je browser. Lokaal kun je een eigen OpenRouter API-key invullen; die wordt alléén in je browser bewaard.

Caveats bij tokenmeting

OpenRouter is een dwarsdoorsnede van het ontwikkelaarsverkeer, geen totale markt — direct verkeer naar ChatGPT en Google is vele malen groter. China's binnenlandse token-economie (geschat ~140 biljoen API-calls per dag) loopt via eigen platforms en is grotendeels onzichtbaar in westerse data. "Regio van de maker" meet invloed/IP, niet waar de rekenkracht fysiek draait.

Bronnen: OpenRouter rankings · State of AI 2025 · The Register (Google) · TechCrunch (OpenAI) · Trending Topics (China)

2 · Datacenters & energie per continent

De aanbodkant: hoeveel rekencapaciteit staat er, en hoeveel komt erbij? De VS heeft de grootste voorraad én pijplijn; Europa zakte van 25% (2015) naar 15% (2024) van de wereldwijde capaciteit.

~4.011
Datacenters in de VS (meeste ter wereld)
mrt 2026
~10 GW
VS — Stargate-pijplijn (~$500 mld)
>8 GW al gepland
€200 mld
EU — InvestAI; 4–5 gigafactories
operationeel 2027–2028
945 TWh
Wereldwijd datacenter-stroomverbruik 2030 (IEA)
~3% van mondiale elektriciteit

Aandeel wereldwijde datacenter-capaciteit (2024)

Europa's relatieve positie halveerde in tien jaar (25% in 2015 → 15% in 2024 = hard cijfer). De verdeling VS/Azië/overig is indicatief.

Groei datacenter-stroomverbruik tot 2030 (IEA, t.o.v. 2024)

China en de VS samen zijn goed voor ~80% van de wereldwijde groei. Hoge stroomprijzen worden genoemd als rem op Europa.

MetriekVSEuropaAzië (China)
Grootste pijplijnStargate ~10 GWInvestAI €200 mld; gigafactories 2027–28Sovereign-AI 1,3 → 3,1 GW (2031)
Datacenter-capex 2025~$364 mld bouwo.a. Microsoft +$6,4 mld DuitslandGrote clouds samen < $40 mld
Energiegroei → 2030+240 TWh (+130%)Geremd door stroomprijs+175 TWh (+170%)

Bronnen: Datacenters per land · OpenAI Stargate · EU InvestAI · IEA Energy & AI · CNBC (Europa energie)

3 · Trainings-compute & chips

Wie kan frontier-modellen tráínen? Hier is de VS-dominantie het sterkst. Europa's enige doorslaggevende troef zit een laag dieper: ASML.

~75%
VS-aandeel wereldwijde GPU-clustercapaciteit
Epoch AI, mei 2025
~7 mnd
Achterstand Chinese frontier-modellen op de VS
alle frontier-modellen sinds 2023 zijn Amerikaans
100%
ASML — aandeel in EUV-lithografie (monopolie)
machines > $120 mln; EU-chokepoint
~13%
China — aandeel in Nvidia-omzet
onder wisselende exportcontroles

Aandeel wereldwijde GPU-clustercapaciteit

De motor om topmodellen te trainen. Exportcontroles geven de VS ~4 jaar voorsprong in trainen — maar nauwelijks in het serveren van modellen.

Europa's troef. ASML heeft een feitelijk monopolie op EUV-lithografie. Zowel de VS als China zijn hiervan afhankelijk om geavanceerde AI-chips te maken — de enige indicator in deze meting waar Europa structureel aan zet is. Mistral kocht in maart 2026 13.800 Nvidia-chips voor een eigen datacenter bij Parijs.

Bronnen: Epoch AI (GPU-aandeel) · Epoch AI (VS vs China) · Bruegel (ASML) · CFR (Nvidia/China)

4 · Kapitaal, modellen & talent

De geldstroom verklaart de rest. Amerikaans privaat AI-kapitaal was in 2024 bijna twaalf keer dat van China; Europa's lichtpunt heet Mistral.

$109 mld
VS — privaat AI-kapitaal 2024
China $9,3 mld · VK $4,5 mld
40 / 15 / 3
Toonaangevende modellen 2024 (VS / China / EU)
Stanford AI Index 2025
€11,7 mld
Mistral — waardering (waardevolste EU AI-bedrijf)
Series C €1,7 mld, ASML leidde met €1,3 mld
netto →EU
Techtalent stroomt voor het eerst VS → Europa
kwalitatief (Schaake)

Privaat AI-kapitaal 2024 (miljard $)

Toonaangevende AI-modellen 2024 (aantal)

Bronnen: Stanford AI Index 2025 — Economy · AI Index — 10 charts · Mistral Series C

Scorebord — VS vs. Europa vs. Azië

Het patroon is consistent: de VS leidt op productie, compute en kapitaal; Azië (China) heeft de open-modellenvraag overgenomen; Europa is overwegend afnemer, met ASML als de ene niet-onderhandelbare troef.

IndicatorVSEuropaAzië (vooral China)
Tokenvolume (absoluut)Zeer hoogLaagHoog (deels onzichtbaar)
Tokenaandeel OpenRouterGrootste losse aanbiedersMarginaal (Mistral)> 45% als blok
Datacenters & pijplijnLeidendAchterstand, inhaalpogingSnelle groei
Energie-groeiZeer hoogGeremd door stroomprijsZeer hoog
Trainings-compute (GPU's)~75%Klein~15%
Chips / chokepointNvidia-ontwerpASML EUV (beslissend)TSMC-productie; China ingeperkt
Kapitaal & modellenDominantMistral als uitzonderingTweede, groeit snel
De LNG-conclusie. Europa verbruikt AI vooral via Amerikaanse en Chinese modellen, bouwt relatief weinig eigen capaciteit, en is voor de hardware afhankelijk van een keten die het deels controleert (ASML) maar niet beheerst (Nvidia/TSMC). "Eigen tokens en compute" is de Europese variant van "eigen energie".

🌍 Tokenstromen — de pijplijn naar Europa

Waar komen de tokens vandaan die Europa verbruikt? De bogen lopen vanuit de dominante AI-hubs (VS en China) náár Europa — de letterlijke "tokenpijplijn". De percentages zijn het indicatieve aandeel van het OpenRouter-ontwikkelaarsverkeer; Europa's eigen productie (Mistral) is minuscuul.

Europa — afnemer (Amsterdam) VS-modellen (OpenAI, Anthropic, Google) China-modellen (DeepSeek, Qwen, Kimi …) Mistral — EU eigen productie

Bogen + reizende stippen tonen de instroom richting Europa; het badge-percentage is het indicatieve OpenRouter-blokaandeel (momentopname medio 2026). De kaartachtergrond laadt via een CDN; de bogen tekenen ook zonder internet.

De metafoor in beeld. Net als bij gas: zolang Europa de tokens niet zelf produceert, stromen ze binnen vanuit de VS en China — met de afhankelijkheid die daarbij hoort. Dit is nú nog te sturen.

Tokenpijplijn — AI-capaciteit meten · v1.0 (5 juni 2026). Momentopname op basis van publieke bronnen (medio 2026), niet onafhankelijk geverifieerd. Tokens zijn tussen aanbieders niet exact vergelijkbaar (verschillende tokenizers); OpenRouter is een dwarsdoorsnede van het ontwikkelaarsverkeer. Bij dit dashboard hoort een uitgebreid onderzoeksrapport (ook als docx/pdf).